Sve veći broj žena, među kojima je i značajan procenat Romkinja, suočava se sa dijagnozom raka dojke, zbog čega zdravstveni radnici ponovo apeluju na značaj prevencije i ranog otkrivanja bolesti. Dobra vest za građanke Jablaničkog okruga jeste da je mamograf ponovo u funkciji u Opštoj bolnici Leskovac, čime su stvoreni uslovi za nastavak organizovanog skrininga raka dojke u okviru državnog zdravstvenog sistema.
Kako ističe primarijus dr Vanja Ilić, načelnica Centra za promociju zdravlja Zavoda za javno zdravlje Leskovac, skrining raka dojke u ovom okrugu započet je još 2014. godine i sprovodio se u saradnji Opšte bolnice i domova zdravlja, ali je prethodnih godina bio u zastoju zbog tehničkih problema.
– Skrining je u Jablaničkom okrugu krenuo 2014. godine, ali je od 2021. bio otežan, jer mamografi nisu radili i nije bilo organizovanog državnog skrininga. Sada, kada mamograf u Opštoj bolnici Leskovac ponovo radi, žene imaju mogućnost da u okviru zdravstvenog sistema obave pregled, što je izuzetno važno za rano otkrivanje bolesti – naglašava dr Ilić.
I pored ponovnog pokretanja mamografije, zdravstveni radnici ističu da samopregled dojki ostaje prvi i veoma važan korak u prevenciji.
– Žene treba same da misle o zdravlju svojih dojki i redovno rade samopregled. On se može obaviti u stojećem položaju ispred ogledala, u ležećem položaju ili tokom tuširanja. Leva dojka se pregleda desnom, a desna levom rukom, vrhovima jagodica. Posmatra se izgled dojki, eventualne promene, uvlačenje bradavice ili razlika u veličini, koja nekada može biti i prirodna – objašnjava dr Ilić.
Ženama koje imaju menstrualni ciklus preporučuje se da samopregled rade deset dana nakon menstruacije, dok se ženama u menopauzi savetuje da pregled obavljaju jednom mesečno, uvek istog dana. Pregled se sprovodi kružnim pokretima, od spolja ka unutra, a na kraju se blago pritisne bradavica kako bi se proverilo da li postoji sekret.
– Ukoliko se primete bilo kakve promene, obavezno se treba javiti ginekologu. Promene koje se otkriju na vreme uspešno se leče u čak 99 odsto slučajeva. Čak i kada se bolest otkrije u kasnijoj fazi, danas postoje savremene terapije koje daju dobre rezultate. Cilj je da karcinom dojke postane hronično oboljenje sa kojim se može kvalitetno živeti – ističe dr Ilić.
Ona podseća i da postoje takozvane mikropromene koje se ne mogu napipati niti videti golim okom, već se otkrivaju isključivo mamografijom, uz dodatne ciljane biopsije radi utvrđivanja da li su promene benigne ili maligne.
Zdravstveni radnici poručuju da je obnavljanje rada mamografa u Opštoj bolnici Leskovac važan korak napred, ali da je neophodno nastaviti sa edukacijom i motivisanjem žena, posebno iz romske zajednice, da se redovno odazivaju skrining pregledima, jer je rana dijagnostika i dalje najjače oružje u borbi protiv raka dojke.
