YUROM Centar održaće konferenciju za medije 13. februara 2026. godine na kojoj će predstaviti rezultate desetogodišnjeg monitoringa ozakonjenja kuća u romskim naseljima u Srbiji, sprovođenog u periodu od 2015. do 2025. godine. Tom prilikom biće ponovo predstavljen i Prednacrt zakona o legalizaciji održivih neformalnih romskih naselja iz 2014. godine, koji, prema oceni ove organizacije, nudi sistemska i dugoročna rešenja.
Iz YUROM Centra upozoravaju da novi Zakon o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima, poznat pod nazivom „Svoj na svome“ (2025), ne rešava suštinski problem većine romskih naselja. Kako navode, najveći broj starih romskih naselja izgrađen je na zemljištu u državnoj svojini, dok su stanovnici vlasnici kuća, ali ne i parcela na kojima su ti objekti podignuti. Zbog toga, ističu, ovaj zakon ne pruža realnu mogućnost za trajno ozakonjenje većine objekata u tim naseljima.
YUROM Centar zato predlaže da se u proceduru vrati i razmotri Prednacrt zakona o legalizaciji održivih neformalnih romskih naselja, u kojima, prema procenama, živi oko 120.000 ljudi. Ovaj dokument predviđa više ključnih mera: ustupanje državnog zemljišta bez naknade vlasnicima kuća, izradu posebnih urbanističkih planova za romska naselja, kao i obavezu lokalnih samouprava da izmene planska dokumenta koja predviđaju raseljavanje postojećih naselja.
Organizacija ističe i da, dok traje rok za prijavu po Zakonu „Svoj na svome“, koji ističe sredinom februara 2026. godine, vlasnici kuća treba da podnesu prijave u opštinama i pokrenu postupak. Ipak, naglašavaju da to može biti samo privremeni korak, jer bez sistemskog zakonskog rešenja problem naselja čija je prosečna starost veća od 70 godina neće biti trajno rešen. Posebno podsećaju da je u nastanku mnogih od tih naselja ulogu imala i sama država, kroz ranije mere segregacije.
Na konferenciji za medije govoriće Osman Balić iz YUROM Centra.
YUROM Centar je pozvao državne organe, lokalne samouprave i romsku zajednicu na saradnju u pronalaženju trajnih i pravednih rešenja za legalizaciju i unapređenje romskih naselja. Kao primer navode Zakon o stanovanju iz 1992. godine, kojim je omogućen masovni otkup društvenih stanova u privatno vlasništvo, što je tada predstavljalo sistemsko rešenje za stambeno pitanje velikog broja građana.
