Emisija „Pravo na sutra“, emitovana na Radio-televizija Srbije, bavila se teškom sudbinom raseljenih Roma sa Kosova i Metohije nakon sukoba 1999. godine, ukazujući na stradanja o kojima se, kako ističu sagovornici emisije, i dalje nedovoljno govori.
Prema procenama romskih udruženja, tokom i nakon sukoba na Kosovu i Metohiji kidnapovano, nestalo ili ubijeno između 250 i 300 Roma. Brojne romske kuće i čitava naselja su uništeni, dok su mnoge porodice bile primorane da napuste svoje domove i utočište potraže širom Srbije.
Jedan od sagovornika emisije bio je Azir Jašari, nekadašnji novinar RTS-TV Priština i urednik emisije „Anglunipe“, koja se emitovala na romskom jeziku. On je poručio da je važno govoriti o stradanju Roma kako bi se sačuvalo sećanje na žrtve i sprečilo da tragedije budu zaboravljene.
Nakon proterivanja sa Kosova i Metohije, Jašari je sa porodicom došao u Prokuplje, gde je počeo da beleži svedočenja prognanih Roma. Iz tog rada nastao je dokumentarni film „Ni na nebu ni na zemlji“, koji je nagrađen na 32. festivalu „Prijatelj Roma“ u Italiji.
Kao trajno svedočanstvo o radu romske redakcije Televizije Priština, Jašari je napisao i knjigu „Istorija informisanja Roma na Kosovu i Metohiji“, koju je pripremao tri godine. Za ovu knjigu osvojio je prvu nagradu na međunarodnom romskom festivalu u Italiji.
Danas Azir Jašari sa suprugom i troje dece živi u Subotica, gde su novi dom pronašle i brojne romske i aškalijske porodice raseljene sa Kosova i Metohije. Prema procenama, u Subotici danas živi oko 3.500 Roma i Aškalija sa Kosova, rekao je Stevan Nikolić, koordinator za inkluziju.
U emisiji su govorili i mladi raseljeni Romi, među kojima su Emir Saiti i Geljdijana Ramić, koji su u Suboticu stigli kao deca, a danas su obrazovani i uspešni mladi ljudi. Oni ističu da su upornošću i velikim trudom uspeli da ostvare svoje ciljeve uprkos teškom životnom početku.
O životu pre i nakon raseljavanja govorili su i Omer i Muhamet Bunjaku, prisećajući se života u Obiliću i prilagođavanja novom okruženju na severu Srbije.
Emisija „Pravo na sutra“ još jednom je otvorila pitanje položaja raseljenih Roma sa Kosova i Metohije, ali i važnosti očuvanja sećanja na stradanja romske zajednice tokom sukoba 1999. godine.
Foto galerija: Azir Jašari
