U podplaninskom selu Štulac, na obodu planinske lepotice Radan, ovih dana uređuje se ulica i sa njom prilazni put u pravcu čuvenog arheološkog nalazišta „Caričin grad“ („Justiniana Prima“).
Nadležno republičko Ministarstvo za zaštitu životne sredine i lokalna samouprava opštine Lebane za finansiranje ovog projekta iz svojih budžeta izdvojili su oko 23,2 miliona dinara. Ovo republičko ministarstvo je na ime očuvanja i zaštite biodiverziteta i geološke raznovrsnosti regiona Gornje Jablanice i drugih delova Srbije za 2026. godinu namenilo oko 300 miliona dinara.
Lebane je jedna od 10 opština koje su uspešno u 2026. godini aplicirale projektom za ove namene, a vezano za selo Štulac, jedno od najlepših planinskih sela na jugu Srbije.
Selo Štulac u svom ataru ima najpoznatije arheološko nalazište u Srbiji „Caričin grad“, udaljeno svega 9 kilometara od centra Lebana. Po poslednjem popisu iz 2022. godine selo ima oko 270 stanovnika, raspoređenih u nekoliko mahala. Prvi put se u istoriji pominje pre 800 godina, prema zapisima pohranjenim u leskovačkom Narodnom muzeju.
Pored problema vezanih za putnu infrastrukturu, selo muče i poteškoće sa snabdevanjem zdravom pijaćom vodom. Tokom poslednjih nekoliko vrelih leta brojni bunari su presušivali, pa su meštani – voćari i stočari – bili prinuđeni da vodu dopremaju cisternama i kanistrima iz drugih mesta, kao i sa izvorišta na padinama planine Radan.
Nadomak sela nalazi se i za arheologe značajna lokacija „Svinjarička čuka“, gde je pre nekoliko godina pronađena bogata zaostavština iz perioda starog Rima, uključujući predmete za koje se nezvanično navodi da su stari i do 8.000 godina, prema saznanjima iz leskovačkog Narodnog muzeja.
Uređenje glavne ulice i prilaznog puta značajno će doprineti kvalitetu života meštana Štulca, ali i olakšati dolazak brojnim ljubiteljima istorije, istraživačima i arheolozima koji sve više pokazuju interesovanje za ove važne lokalitete.
Tomislav Stevanović
